Foka to pas materiału z włosem ułożonym w jedną stronę, przyklejany do ślizgu narty. Do przodu się ślizga, do tyłu stawia opór — dzięki temu można iść pod górę bez zjeżdżania w dół. Nazwa została po czasach, kiedy robiono je ze skór; dziś to nylon, moher albo mieszanka.
Poniżej to, co realnie wpływa na wybór, i to, co się psuje w terenie.
Nylon, moher, czy mieszanka
To jedyna decyzja o materiale, jaką musisz podjąć, i jest to wybór między dwiema rzeczami, które się wykluczają: trzymaniem i poślizgiem.
Nylon trzyma najlepiej i wytrzymuje najwięcej. Za to jest wolniejszy — na płaskim odcinku i na podejściu czujesz opór przy każdym kroku. Tańszy.
Moher ślizga się wyraźnie lepiej i waży mniej, więc na długim dniu oszczędza energii. Trzyma słabiej i szybciej się zużywa, zwłaszcza jeśli ociera o kamienie i gałęzie.
Mieszanka (zwykle około 70/30 na korzyść mohera) to kompromis, na którym większość ludzi wychodzi najlepiej i który sprzedaje się dziś najczęściej.
Prosta zasada wyboru: jeśli dużo chodzisz po lesie i po kamieniach — nylon albo mieszanka. Jeśli robisz długie dni w otwartym terenie — moher albo mieszanka. Czysty moher ma sens, kiedy waga i poślizg są ważniejsze od trwałości.
Szerokość, długość i przycinanie
Tu jest rzecz, którą trzeba wiedzieć przed kupnem nart, a nie po.
Foka musi być szersza niż najszersze miejsce narty, bo kupujesz ją w wersji do przycięcia. Standardowe szerokości handlowe kończą się w okolicach 130–140 mm, więc do wąskiej narty skiturowej wybór jest ogromny, a do szerokiej — znacznie mniejszy i droższy.
Długość dobiera się do długości narty; foka kończy się kilka centymetrów przed tyłem albo zaczepia o ogon, zależnie od systemu.
Przycinasz tak, żeby krawędzie zostały odsłonięte — około 2 mm z każdej strony. To nie jest oszczędzanie materiału: odsłonięta krawędź jest tym, co trzyma na zlodzonym trawersie. Foka zachodząca na krawędź odbiera ci możliwość krawędziowania w podejściu, a to bywa niebezpieczne.
Do przycinania służy nożyk dołączony do fok, prowadzony po krawędzi narty. Rób to raz, na spokojnie, w domu — materiału nie doklejisz.
Szeroka narta to szeroka foka. Warto pomyśleć o tym razem. Jeśli projektujesz u nas nartę w konfiguratorze, sprawdź przy okazji, jakie foki są dostępne w tej szerokości. Przy Ursie i 129 mm pod butem to realne ograniczenie zakupowe, o którym lepiej wiedzieć wcześniej niż później. Ustaw szerokość narty →
Systemy mocowania
Klej na całej powierzchni to podstawa każdego systemu, ale samo trzymanie się kleju nie wystarcza — końce muszą być zaczepione mechanicznie.
Zaczep na dziobie — metalowy lub plastikowy hak wchodzący w dziób narty. Występuje praktycznie zawsze.
Zaczep na ogonie — elastyczny pasek z klamrą, dociągający fokę z tyłu. Trzyma lepiej, zwłaszcza w mokrym śniegu, ale wymaga płaskiego albo naciętego ogona. Przy zaokrąglonym ogonie i przy reverse camberze nie zawsze da się go użyć — wtedy zostaje sam dziób i klej.
Systemy bezklejowe (adhezyjne, silikonowe) — łatwiej się je odkleja i nie brudzą ślizgu, ale ich trzymanie zależy silniej od temperatury i wilgoci. To osobna filozofia, nie ulepszenie.
Sprawdź, czy zaczep pasuje do kształtu twojego dzioba i ogona, a nie tylko do szerokości.
Zakładanie i zdejmowanie
Nic skomplikowanego, ale kilka rzeczy przyspiesza robotę i przedłuża życie fok.
Zakładanie: zaczep dziób, przyklejaj od dzioba do tyłu, dociskając dłonią po środku. Ślizg musi być suchy — na mokrym klej nie chwyci. Jeśli narta jest oblodzona, przejedź po niej rękawicą.
Zdejmowanie na stoku, bez odpinania nart: odczep ogon, złap fokę w połowie i ściągaj do przodu, składając ją klejem do kleju. Nie ciągnij z całej siły za jeden koniec przy dużym mrozie — tak się rozwarstwia materiał.
Składanie: klej do kleju albo na siatkę, którą dostajesz w komplecie. Siatka jest lepsza, jeśli foki mają leżeć złożone dłużej.
Trzy rzeczy, które psują się w terenie
Klej przestaje trzymać
Najczęściej z powodu wilgoci i chłodu — klej twardnieje i nie chwyta. Doraźnie: taśma. Kilka zwojów taśmy klejącej albo pasek typu Voile wokół narty i foki dowiezie cię do końca dnia. W mrozie pomaga wsadzenie fok pod kurtkę na kilka minut przed założeniem.
Jeśli klej jest brudny (igliwie, piasek, resztki wosku) — to nie kwestia temperatury, tylko czasu na regenerację kleju w domu.
Foki zbierają śnieg
Zjawisko znane jako „glopping”: na foce narasta warstwa mokrego śniegu, która potrafi zamienić nartę w cegłę. Bierze się z mokrego śniegu i z przejść między nasłonecznionym i zacienionym stokiem.
Doraźnie: zdejmij narciarską łopatką albo przetrzyj fokę o krawędź drugiej narty. Zapobiegawczo: wosk do fok, nakładany na zimno przed wyjściem. To jedna z tych rzeczy, które kosztują dwie minuty i ratują całe wyjście.
Klej zostaje na ślizgu
Przy starych fokach klej potrafi zostać na narcie i wtedy narta przestaje jechać. Nie skrob i nie drap — nie pomaga, a uszkadza ślizg. Co realnie działa, opisaliśmy w osobnym tekście: klej z foki na ślizgu.
Jak nie zniszczyć fok w jeden sezon
- Susz w temperaturze pokojowej, nigdy na kaloryferze ani przy piecu. Wysoka temperatura rozwarstwia klej.
- Nie susz z klejem do kleju. Najpierw wysusz, potem złóż.
- Nie zwijaj mokrych fok na cały tydzień w plecaku.
- Przechowuj złożone na siatce, w suchym miejscu, w temperaturze pokojowej.
- Nie kładź na piachu ani na igliwiu w czasie przerwy — to najprostszy sposób na zabrudzenie kleju.
Foki a smarowanie narty
Jedna rzecz, o której łatwo zapomnieć: świeżo nasmarowany ślizg trzyma foki gorzej. Nadmiar parafiny trzeba zebrać dokładniej niż zwykle i porządnie wypolerować, inaczej foka odejdzie w połowie podejścia. Szczegóły w tekście o smarowaniu nart.
Zanim wyjdziesz
Foki umożliwiają wejście tam, gdzie nie ma wyciągu — a to znaczy, że umożliwiają też wejście w teren lawinowy. Odstępy między idącymi, wybór trasy i sprzęt lawinowy są w tym wszystkim ważniejsze od materiału foki: zacznij od lawinowego ABC, a jeśli zaczynasz od zera — od pierwszego sprzętu skiturowego.
Konfigurator
Wolisz nie dobierać z katalogu?
Ustaw długość, sidecut, rocker i rdzeń pod siebie, obejrzyj nartę w 3D i wyślij nam gotową konfigurację. Na wyjściu jest rysunek DXF 1:1 dla naszego warsztatu.
Zaprojektuj swoje nartyalbo napisz do nas
Realizacja około 2 tygodni. Cena zależy od projektu i użytych materiałów.
Czytaj dalej
Pierwszy sprzęt skiturowy — co kupić i w jakiej kolejności
Buty przed wiązaniami, wiązania przed nartami, narty przed fokami. Co realnie kupić na start, czego nie kupować i kiedy wypożyczyć.
Jak się ubrać na skitury
Jedno wyjście, dwie różne aktywności: odprowadzanie potu na podejściu i utrzymanie ciepła na zjeździe. Warstwy, spodnie, rękawice i trzy błędy widoczne na każdym parkingu.
Co to są skitury i jak zacząć
Podejście na fokach i zjazd bez wyciągu. Cztery elementy sprzętu, które muszą do siebie pasować, gdzie jeździć w Polsce i czego nie wolno pominąć przed pierwszym wyjściem.