Wpływ flexu na jazdę na nartach

Flex to opór, jaki narta stawia przy wyginaniu. Miękka ugina się pod małym naciskiem, sztywna wymaga siły. To wszystko, jeśli chodzi o definicję — i praktycznie wszystko, co na ten temat mówią sklepy.

Problem jest w tym, że „miękka” i „sztywna” to za mało, żeby cokolwiek z tym zrobić. Poniżej dwie rzeczy, które są konkretne: skąd bierze się sztywność w konstrukcji i jak przeliczyć swoją wagę na flex.

Sztywności są dwie, nie jedna

W narcie występują dwie niezależne sztywności i pochodzą z różnych warstw laminatu:

Sztywność wzdłużna to opór przy wyginaniu narty w łuk — to, co czujesz, gdy chwytasz nartę za końce i próbujesz zgiąć. Daje ją włókno jednokierunkowe, ułożone wzdłuż narty.

Sztywność poprzeczna (skrętna) to opór przy skręcaniu narty wokół własnej osi — jakbyś trzymał dziób i wykręcał tył. Daje ją włókno plecione pod kątem 90 stopni i układane w jodełkę.

Ta różnica ma konsekwencję praktyczną. Na twardym i lodzie trzyma sztywność poprzeczna, nie wzdłużna. Narta miękka wzdłuż, ale sztywna skrętnie, wybacza błędy i nadal trzyma krawędź. Narta sztywna wzdłuż, ale skrętnie miękka, będzie na lodzie „odpuszczać” krawędź w połowie łuku, choćby wydawała się w rękach twarda jak deska.

W sklepie usłyszysz tylko o pierwszej. Więcej o tym, jak układ włókien przekłada się na charakter narty, jest w tekście o tym, jak się robi narty.

Flex nie jest jeden na całej długości

Druga rzecz, którą gubi opis „narta sztywna”: sztywność zmienia się wzdłuż narty i każda strefa robi coś innego.

Dziób miękki wchodzi w skręt lekko i zjada nierówności — dziób ugina się na muldzie zamiast przenosić uderzenie w kostki. Dziób sztywny trzyma kierunek przy prędkości i nie wpada w wibracje, ale każdą nierówność dostajesz w kolana.

Środek przenosi twój ciężar. Za miękki — narta przegina się w połowie łuku i traci krawędź. Za sztywny — nie dogniesz jej i narta nie skręci, tylko pojedzie prosto.

Tył miękki wybacza: pozwala wyjść ze skrętu ślizgiem, kiedy coś nie wyszło. Tył sztywny wyrzuca z łuku i daje przyspieszenie na wyjściu, ale karze za siedzenie z tyłu.

Typowy sensowny układ na narciarza freeride to miękki dziób, średni środek, miękki tył. Nie dlatego, że tak wypada, ale bo dziób ma pływać i wybaczać, a środek pracować.

Skąd bierze się liczba: kilogramy na centymetr

Tu jest rzecz, którą warto zapamiętać, bo pozwala policzyć flex bez zgadywania. Nas nie interesuje sama waga i nie interesuje sama długość, tylko waga podzielona przez długość narty — ile kilogramów wypada na centymetr.

W naszym projekcie te progi wyglądają tak:

Policzmy. 62 kg na narcie 175 cm to 0,35 — środek miękki. 80 kg na tej samej narcie to 0,46 — średni. 95 kg to 0,54 — sztywny. Trzy różne narty na tej samej długości.

I teraz najciekawsze. Weź te same 80 kg, ale nartę 205 cm: 0,39 — czyli miękki. Ten sam człowiek na dłuższej narcie potrzebuje miękkiego laminatu, bo jego ciężar rozkłada się na większą długość. To dlatego długość i sztywność dobiera się razem, a nie po kolei — zmiana długości sama z siebie zmienia potrzebny flex.

Dziób trzymamy o jeden stopień niżej niż środek. Wyjątek jest jeden: przy sztywnym środku dziób idzie na średni, bo miękki dziób pod sztywnym środkiem robi nartę, która nurkuje.

Flex to nie tylko laminat

Włókno to jedna z trzech rzeczy, które decydują o sztywności. Dwie pozostałe siedzą w rdzeniu.

Grubość rdzenia. Nasz standardowy rozkład to 3 mm na końcach i 10 mm pod butem. Cieńszy rdzeń to narta lżejsza i miększa — mniej materiału na sztywność. Grubszy to narta mocna i ciężka, do dociążonej jazdy.

Gatunek drewna. Twardy i sztywny rdzeń z dodatkiem jesionu idzie na narty do zmiennych warunków, po nierównościach i na twardy stok. Topola i balsa dają lekkość, jesion na zewnętrznej części rdzenia dokłada sztywności i chroni krawędzie.

I ostrzeżenie z warsztatu, bo to najczęstsza pułapka przy pogoni za sztywnością: dodatek włókna węglowego rzeczywiście usztywnia, ale robi nartę nerwową w skręcie i przenoszącą wibracje — zwłaszcza jeśli przy tym jest zbyt lekka. Niska waga narty nie jest zaletą samą w sobie i potrafi zaszkodzić jeździe. Rozwinęliśmy to w tekście o tym, dlaczego lekkie narty nie radzą sobie w trudnym terenie.

Policz swój flex, zanim ktoś policzy go za ciebie. W konfiguratorze wpisujesz swoją wagę i długość narty, a on od razu proponuje flex trzech stref — dziób, środek, tył — po tym samym przeliczniku, który masz w tabeli powyżej. Możesz go przyjąć albo nadpisać ręcznie i zobaczyć, jak zmienia się charakter narty. Wpisz swoją wagę →

Czego z tego nie da się kupić w sklepie

Gotowa narta ma jeden flex na wszystkie wagi. Producent musiał założyć narciarza „średniego” i cokolwiek wybrał, dla części kupujących będzie za miękka, a dla części za sztywna. Nie ma w tym złej woli — tak działa produkcja seryjna.

Dlatego jeśli jesteś wyraźnie lżejszy albo cięższy od średniej dla swojego wzrostu, gotowa narta w twoim rozmiarze jest projektowana dla kogoś innego. To jedyna rzecz w narcie, której nie da się nadrobić techniką ani serwisem.

Reszta geometrii, która pracuje razem z flexem: profil, taliowanie i długość.